تاریخچه بی ام و؛ از ممنوع شدن ساخت موتورهای هواپیما تا پادشاهی جاده ها - سیلور 7

در این مقاله، به آنالیز ابعاد جالب، اسرار فنی و تحولات تاریخی این برند می پردازیم که کمتر کسی از آن ها اطلاع دارد.

01

ریشه ها در شرکت رپ موتورن ورکه؛ آغاز از آسمان

پیش از آنکه نام بی ام و (Bayerische Motoren Werke) بر سر زبان ها بیفتد، این شرکت با نام رپ موتورن ورکه (Rapp Motorenwerke) شناخته می شد. کارل رپ (Karl Rapp) در سال 1913 این شرکت را برای فراوری موتورهای هواپیما تاسیس کرد. در دوران جنگ دنیای اول، احتیاج به موتورهای قدرتمند برای هواپیماهای جنگی آلمان باعث رشد سریع این مجموعه شد. مهندسی دقیق آن ها به قدری پیشرفته بود که موتورهای فراوریی آن ها رکوردهای ارتفاع پرواز را جابه جا می کردند. در واقع، هویت اصلی این برند نه با چرخ و آسفالت، بلکه با ابرها و پیستون های هوانوردی گره خورده بود که بعداً به علت فشارهای سیاسی تغییر مسیر داد.

02

معاهده ورسای؛ ضربه ای که مسیر تاریخ را عوض کرد

پس از سرانجام جنگ دنیای اول، پیمان ورسای (Treaty of Versailles) امضا شد که بر اساس آن، آلمان از فراوری هرگونه هواپیما و موتور هوانوردی منع گشت. این برای بی ام و به معنای نابودی کامل بود. آن ها انبار هایی پر از قطعات هواپیما داشتند اما قانوناً حق فروش یا استفاده از آن ها را نداشتند. برای جلوگیری از ورشکستگی، مهندسان شرکت به طراحی محصولات غیرمنتظره ای مثل ترمزهای بادی برای قطار (Railway Brakes) و حتی تجهیزات کشاورزی روی آوردند. این دوره بحرانی، انعطاف پذیری مهندسی آلمانی را به رخ کشید و باعث شد آن ها به فکر وسایل نقلیه زمینی بیفتند.

03

افسانه لوگوی پروانه؛ یک سوءبرداشت بازاریابی

سال هاست که بسیاری تصور می نمایند دایره آبی و سفید لوگوی بی ام و نماد پره های چرخان هواپیما در آسمان آبی است. جالب است بدانید که این یک داستان ساختگی به وسیله دپارتمان تبلیغات شرکت در سال 1929 بود تا میراث هوانوردی شرکت را به رخ بکشد. حقیقت تاریخی این است که رنگ های آبی و سفید از پرچم استان باواریا (Bavaria) گرفته شده اند. از آنجایی که در آن موقع استفاده از نمادهای دولتی در لوگوهای تجاری ممنوع بود، طراحان ترتیب رنگ ها را معکوس کردند. این لوگو در واقع ترکیبی از ساختار دایره ای لوگوی قدیمی رپ و رنگ های بومی منطقه است.

04

اولین موتورسیکلت؛ شاهکار مکس فریز

در سال 1923، زمانی که هنوز خبری از خودروهای لوکس نبود، بی ام و اولین موتورسیکلت خود با نام آر 32 (BMW R32) را معرفی کرد. مکس فریز (Max Friz)، طراح ارشد شرکت، موتور باکسر (Boxer Engine) معروف را طراحی کرد که در آن سیلندرها به صورت افقی در دو طرف قرار می گرفتند تا خنک کاری با هوا بهتر انجام گردد. این طراحی به قدری نبوغ آمیز بود که هنوز هم بعد از گذشت یک قرن، در مدل های مدرن موتورهای بی ام و مورد استفاده قرار می گیرد. آر 32 ثابت کرد که این شرکت می تواند کیفیت هوانوردی را به دنیای دوچرخ ها بیاورد و راه را برای فراوری خودرو هموار کند.

05

خرید کارخانه دیکسی؛ ورود به دنیای چهارچرخ

بی ام و اولین خودروی خود را طراحی نکرد، بلکه آن را خرید! در سال 1928، بی ام و شرکت اتومبیل سازی آیزناخ (Automobilewerk Eisenach) را که خودرویی به نام دیکسی (Dixi) فراوری می کرد، خریداری کرد. دیکسی در واقع نسخه ای تحت لیسانس از خودروی انگلیسی آستین 7 (Austin 7) بود. پس از خرید، نام آن به بی ام و 3/15 تغییر یافت. این خودروی کوچک و مالی، دور از استانداردهای لوکس امروزی بود، اما به بی ام و اجازه داد تا زیرساخت های لازم برای فراوری انبوه خودرو را تجربه کند و از یک سازنده قطعات به یک خودروساز کامل تبدیل گردد.

06

امضای فنی؛ موتورهای 6 سیلندر خطی

یکی از دلایل معروفیت بی ام و در میان رانندگان حرفه ای، بالانس بی نظیر موتورهای 6 سیلندر خطی (Straight-six engine) است. برخلاف موتورهای وی 6 (V6) که احتیاج به میل لنگ های پیچیده و وزنه های تعادل دارند، آرایش خطی سیلندرها در محصولات بی ام و باعث می گردد لرزش موتور به حداقل برسد و دور موتور با نرمی فوق العاده ای بالا برود. این تکنولوژی که ریشه در موتورهای هواپیمای این شرکت دارد، باعث شد تا شعار لذت ناب رانندگی (Sheer Driving Pleasure) به حقیقتی ملموس تبدیل گردد. بسیاری از مهندسان معتقدند این نوع آرایش موتور، برترین تعادل بین قدرت و دوام را ارائه می دهد.

07

بازگشت به تاریکی؛ نقش بی ام و در جنگ دنیای دوم

تاریخ بی ام و همواره درخشان نبوده است. در طول جنگ دنیای دوم، این شرکت دوباره به سمت ساخت موتورهای هواپیما برای نیروی هوایی آلمان نازی (Luftwaffe) بازگشت. متاسفانه در این دوران، شرکت از نیروی کار اجباری (Forced Labor) از اردوگاه های کار استفاده کرد. پس از جنگ، بی ام و بابت این فصل تاریک تاریخ خود عذرخواهی کرد و مبالغ زیادی را به صندوق های غرامت پرداخت نمود. این تجربه تلخ باعث شد تا پس از سال 1945، شرکت دوباره با ممنوعیت های شدیدی روبرو گردد و حتی تا مرز انحلال پیش برود.

08

ایزتا؛ خودروی حبابی که برند را نجات داد

در دهه 50 میلادی، بی ام و در شرایط مالی فاجعه باری قرار داشت. خودروهای لوکس آن ها فروش نمی رفت و شرکت در آستانه خرید به وسیله مرسدس بنز بود. در این لحظه بحرانی، آن ها حق نشر خودروی بسیار کوچکی به نام ایزتا (Isetta) را از یک شرکت ایتالیایی خریدند. ایزتا که به خودروی حبابی (Bubble Car) معروف بود، فقط یک در داشت که از جلو باز می شد و موتور موتورسیکلت روی آن نصب شده بود. با وجود ظاهر عجیب، این خودرو به قدری مقرون به صرفه و محبوب شد که نقدینگی لازم برای توسعه مدل های بعدی را فراهم کرد و بی ام و را از چنگال رقبا نجات داد.

09

کلاس نو؛ تولد سدان های ورزشی مدرن

در دهه 60 میلادی، بی ام و با معرفی سری کلاس نو (Neue Klasse) استانداردهای خودروهای سدان را تغییر داد. پیش از آن، خودروها یا بزرگ و لوکس بودند یا کوچک و ضعیف. بی ام و با مدل 1500، مفهوم سدان ورزشی (Sports Sedan) را ابداع کرد؛ خودرویی که برای خانواده مناسب بود اما هندلینگ و شتاب یک خودروی اسپرت را داشت. این زبان طراحی شامل جلوپنجره کلیوی (Kidney Grille) و خمیدگی معروف در ستون عقب به نام خم هاوفمایستر (Hofmeister Kink) شد که هنوز هم در مدل های 2024 دیده می شوند.

10

بخش ام پاور؛ وقتی مهندسی به جنون می رسد

بخش مسابقات بی ام و یا همان ام پاور (BMW M) در ابتدا تنها با هدف حمایت از تیم های مسابقه ای ایجاد شد. اولین محصول رسمی آن ها مدل افسانه ای ام 1 (M1) بود. اما آنچه بی ام و را در فکر جوانان حک کرد، مدل ام 3 (M3) بود. مهندسان بخش ام (Motorsport) معتقد بودند که هر خودرویی باید بتواند مستقیم از پیست مسابقه به خیابان بیاید بدون اینکه عملکردش افت کند. استفاده از فیبر کربن، سیستم های تعلیق فوق پیشرفته و موتورهای تقویت شده، سری ام را به یکی از قدرتمندترین زیربرندهای دنیا تبدیل کرد که در روانشناسی برندینگ، نماد قدرت پنهان در ظاهر آرام است.

11

بی ام و در سینما؛ از جیمز باند تا ماموریت غیرممکن

حضور در رسانه ها بخش مهمی از هویت بصری بی ام و را تشکیل داده است. در دهه 90، جیمز باند (James Bond) در فیلم های گولدن آی و فردا هرگز نمی میرد، به جای استون مارتین از بی ام و زد 3 (Z3) و زد 8 (Z8) استفاده کرد که جنجال زیادی به پا کرد. بعلاوه سری فیلم های ماموریت غیرممکن (Mission: Impossible) همکاری نزدیکی با این برند دارند. این حضور سینمایی به خوبی با استراتژی بازاریابی آن ها هماهنگ است: نمایش تکنولوژی های آینده نگرانه و پرستیژ در کنار سرعت و هیجان که مستقیماً بر روی فکر مخاطب دنیای اثر می گذارد.

12

ساختمان مرکزی؛ نمادی از چهار سیلندر

معماری ساختمان مرکزی بی ام و در مونیخ خود یک شاهکار مهندسی و نمادشناسی است. این ساختمان که به شکل چهار سیلندر (Four-Cylinder Building) کنار هم طراحی شده، یادآور موتورهای چهار سیلندر موفقی است که در دهه 70 میلادی باعث رشد انفجاری شرکت شدند. نکته جالب اینجاست که این برج ها به صورت معلق طراحی شده اند؛ یعنی بخش های بالایی ابتدا روی زمین ساخته شده و سپس به وسیله جک های هیدرولیکی بزرگ به بالا منتقل شده اند. این ساختمان امروزه به عنوان یکی از بناهای تاریخی و میراث معماری مدرن آلمان شناخته می گردد.

13

تکنولوژی هیدروژن؛ پیشروتر از تسلا

بسیاری فکر می نمایند موج خودروهای پاک با تسلا (Tesla) آغاز شد، اما بی ام و سال ها پیش از آن روی موتورهای هیدروژنی کار می کرد. در اوایل دهه 2000، مدل هیدروژن 7 (Hydrogen 7) معرفی گردید که یک موتور 12 سیلندر داشت و می توانست هم با بنزین و هم با هیدروژن کار کند. اگرچه به علت کمبود ایستگاه های سوخت رسانی این پروژه به فراوری انبوه نرسید، اما نشان داد که بی ام و همواره در پی راه های مهندسی متفاوت برای حل بحران های انرژی است. امروزه سری آی (BMW i) ادامه دهنده همین تفکر نوآورانه در دنیای خودروهای برقی است.

14

رویای پرواز؛ میراثی که هرگز از یاد نرفت

با وجود اینکه بی ام و دهه هاست هواپیما نمی سازد، اما هنوز هم در طراحی داخلی هواپیماهای فوق لوکس و جت های شخصی دخالت دارد. استودیو طراحی دیزاین ورکز (Designworks) که متعلق به بی ام و است، کابین های درجه یک (First Class) بسیاری از ایرلاین های بزرگ دنیا را طراحی می نماید. این یعنی روحی که صد سال پیش با موتورهای هواپیما متولد شده بود، هنوز هم در ارتفاع 30 هزار پایی حضور دارد. بی ام و ثابت نموده است که حتی با وجود ممنوعیت های سخت گیرانه، نبوغ مهندسی راه خود را برای بازگشت به جایگاه اصلی پیدا خواهد نمود.

مسیر بی ام و از کارگاه های کوچک ساخت موتور هواپیما تا تبدیل شدن به یکی از پیشرفته ترین خودروسازان دنیا، داستانی از بقا، انطباق پذیری و نوآوری مستمر است. این برند نشان داد که چگونه می توان یک تهدید بزرگ مانند ممنوعیت ساخت موتور را به فرصتی برای تسلط بر جاده ها تبدیل کرد. میراث هوانوردی بی ام و هنوز هم در تک تک جزئیات فنی، از لرزش ناچیز موتورهای خطی تا آیرودینامیک بدنه خودروهایش، احساس می گردد. بی ام و تنها یک وسیله نقلیه نیست؛ بلکه گواهی بر این حقیقت است که مهندسی اگر با عشق و پشتکار همراه باشد، هیچ مرزی (حتی ابرها) نمی تواند مانع پیشرفت آن گردد.

نوشته های مرتبط با داستانهای واقعی شرکت های بزرگ

• کمتر کسی این 14 نکته را درباره جاسوسی هوایی سام والتون و امپراتوری والمارت می داند
• اولین محصول سونی؛ پلوپزی که برنج را می سوزاند!
• ناوگان نظامی پپسی؛ وقتی یک نوشابه ساز ششمین ارتش دریایی دنیا شد
• تاریخچه تویوتا؛ از ماشین بافندگی تا پادشاهی در دنیای خودرو
• 15 فکت حیرت انگیز درباره نوکیا؛ از امپراتوری چکمه پلاستیکی تا غول دنیای موبایل

دکتر علیرضا مجیدی

پزشک، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران

دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران .

با بیش از 20 سال نویسندگی ترکیبی مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.

باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!

دربارهٔ علیرضا مجیدی در خبرنگاران

مطالب مرتبط

از نفس های آخر موتورهای جستجو تا تولد موتورهای انتخاب

مؤسس پایرِیت بِی در کامبوج دستگیر شد

عربستان پس از سرنگونی پهپاد اسباب بازی اطراف کاخ پادشاهی، پرواز هرگونه هواپیمای بدون سرنشین را ممنوع و منوط…

معرفی کتاب: کتاب های ممنوع - سرگذشت رمان های ممنوع شده به دلایل سیاسی و اجتماعی در آمریکا و دنیا

در اتحادیه اروپا دیگر مسافران هوایی مجبور نیستند گوشی را به حالت هواپیما ببرند، پس چرا تماس تلفنی…

نکات بهداشتی سفر با هواپیما که باید بدانید! توضیح وضیت بیماران و پزشکان در هواپیما